پدیده تقسیم مردم به روشنفکر و غیر روشنفکر

برخی از نویسندگان تقسیم بندی روشنفکر و غیر روشنفکر را زاید و ناصحیح می دانند.در واقع در آفریقا سخن از روشنفکر و تلاش های وی موضوعیت داشته ومی تواند مطرح شود ولی از انسان غیر روشنفکر نمی توان سخن گفت. (آبهبه زکه یه ، موریس یامبه ،ص28)زیرا خرد و اندیشه آفریقایی برخی کژتابی ها را بر نتافته و محکوم می کند . همچنان که با تکمیل سلطه استعمار بر قاره آفریقا عموم مردم متوجه تحقیر و زیان های ناشی از آن پدیده شده و به مقابله با استعمار پرداختند. (ادو بواهن ، جلد 7، ص17)در آن رویارویی گسترده و همه جانبه ،همه اقشارجوامع آفریقایی، روشنفکران ، سیاستمداران ،کارگران و دهقانان نقش موثرو سازنده ای در انقلاب آفریقا و توسعه قاره ایفا کردند. (الامین مزروعی ، ص117) البته ،حضور روشنفکران در جنبش ضد استعماری تاثیر و دامنه ای موثر تر داشت. مردم نیز پیروی از انها را می پذیرفتند. این پیروی به حدی موثر و گسترده بود که در زمان استقلال برخی از روشنفکر ان به رهبری رسیده و این فرصت را پیدا کردند تا نقش موثری را در تغییر و تحولات کشورها ایفا نمایند.( الامین مزروعی ، ص 111) گر چه برخی از آنها نیز به اهداف قبیله ای و حزبی اندیشیده و در آن راستا برنامه ریزی کردند. کاموزو باندا در مالاوی از این شمار بود. .( برژیت کاسوکا ، ص182 )گفتنی است که در روند مبارزه با استعمار اگر چه مردم نقش موثر و قاطعی داشتند ولی این روشنفکران و برگزیدگان گروه ها و نهادها بودند که فرصت گفتگو با استعمار گران را یافته و در برنامه ریزی های ضد استعماری نقش سازنده و موثر ایفا می کردند.

روشنفکری آفریقا یی و شیوه اداره جوامع در نظام پیشا استعماری

دمکراسی و مردمسالاری موضوعی نیست که از خارج بر آفریقایی ها تحمیل شده باشد. بلکه بسیاری از قبایل و گروه های آفریقایی پیش از استعمار دارای نظام مبتنی بر رای مردم بوده و در نشست های مشورتی ، قدرت رهبران قبایل را محدود می ساختند. (سحر جان کپونده ،ص5) آفریقایی ها دارای نظام قبیله ای بودند که متشکل از اندیشمندان انها بوده و بر تمامی امور مردم نظارت داشت

از اینرو می توان گفت که استعمار مردمسالاری را به افریقا نیاورد بلکه آنها خود ناقض مردمسالاری بوده و با اقلیتی کوچک بر عامه مردم حکم می راندند. (سحر جان کپونده ،ص7) شورای سران قبیله وظیفه حمایت و پشتیبانی از کیان قبیله و آحاد افراد را بعهده داشته و در ان زمینه انجام وظیفه می کرد. به عنوان مثال ، انجمن کگوتلا در نامیبیا که شورای سران بود می توانست رئیس قبیله را نیز بزیر کشیده و فرد دیگری را براساس مصالح قبیله ای جایگزین کند (سحر جان کپونده ،ص7) عموم مردم افریقا دارای آن چنان خرد و منطقی هستند که روشنفکران باید آنرا فراگرفته و به زبان علمی و جهانی ابراز نمایند. حتی باید بر اساس ارزشها و سنت های آفریقایی سیاستمداران و روشنفکران را اموزش داده و تربیت کرد تا حقوق مردم را پاسداری کنند. (سحر جان کپونده ،ص24)بسیاری از روشنفکران آفریقایی و نهادهای بین المللی از جمله یونسکو بر این باورند که قبایل یکی از گنجینه های آفریقا قلمداد شده و نباید در نابودی آن کوشید بلکه باید انرامدیریت کرد. تاکید بر هویت آفریقایی و آفریقا گرایی تاثیر روشنفکرانه در آفریقا داشته است. (رابرت ژولی ،2004 ،ص21)