ظهور و بروز روشنفکری در آفریقا -- محمد رضا شکیبا

ظهور و بروز روشنفکری در آفریقا

مقابله ورویارویی آفریقایی ها با نظام استعماری به چند صورت بروز و تجلی پیدا کرد که یکی از آنها واکنش روشنفکری بوده که ضمن علم آموزی و برخورداری از دانش زمانه ، برمدیریت بومی ، اصالت سنت و نژآد آفریقایی تاکید داشت. ( بواهن ویراستار ، جلد هفت ، ص 83)

روشنفکران آفریقایی در زمان هجوم و سلطه استعمارگران با درک نیازها و ضرورت ها ،مهمترین خواسته های مردم را مطرح نموده و برای تحقق آن برنامه ریزی و تلاش کرده ومی کنند. روشنفکران آفریقایی اندیشه ها و نظرات آموخته شده در دانشگاه ها را تا حدودی جنبه بومی و ملی بخشیده و بکار گرفته و در این هدف چه بسا با مخالفت و چالش نهادهای غربی روبرو می شدند. (فائولا ،ص 19) در آن دوران ،نگاه استعمارگران به افریقا به عنوان ملت ابتدایی ، تربیت نشده ،خشک مغز( فردریک کوپر ، 1996، ص46) و نیازمند آموزش بود. از اینرو استعمارگران برای اداره قلمروهای وسیع خود نیاز به همکاری مردم بومی داشته و ناگزیر به تربیت و اموزش نسل جوان پرداخته که شماری از آنها به عنوان روشنفکران متخصص شناخته شده و برخی از نیازهای استعماری را بر آورده ساختند. (توین فالولا ، ص27)

در طول مبارزه با استعمار و سلطه بیگانه ،روشنفکران آفریقایی سه هدف اصلی را برای خود تعیین کرده بودند. (شیوجی ، ص44)

1-تاکید بر هویت آفریقایی و رفع تحقیر مردم

2-تلاش برای شکستن ساختار استعماری و احقاق حقوق وآزادی مردم

3-تنظیم دولت های قانون مدار و حق محور برای اعطای آزادی های مدل اروپایی به شهروندان آفریقایی

تعریف و تعبیرروشنفکری در آفریقا

روشنفکری معادل واژه (intellectual) به معنای تعقل یا خردورزی است.روشنفکری در آفریقا در برگیرنده شغل ،خدمت ، رنجو زحمت و شهرت است. سوینکا برنده جایزه نوبل ادبیات از نیجریه ، که خود از روشنفکران بنام آفریقا و چهان بشمار می رود ، روشنفکران را کارگران فرهنگی و فکری می نامد.( سیمون گیکاندی ، 2003 ،ص499) روشنفکری در آفریقا به عنوان زبان سخنگوی مردمی مطرح گردید که به بردگی کشیده شده و هویت و مالکیت آنها توسط استعمارگران انکار ، تصاحب و به یغما برده شده وهر نوع اعتراض و اظهار ناخرسندی آنها با خشونت و رویارویی نظامی و پلیسی پاسخ داده می شد. فلسفه سیاه گرایی که توسط روشنفکران آفریقایی مطرح گردید هژمونی و برتری غرب را بچالش می کشید. (آنتونی آپیاه ، هنری لوئیس ، 2005، ص 722)